Bulletineke Justitia

De dominantie van Amerikaanse en Chinese techgiganten lijkt al jaren ontastbaar. EU-lidstaten zijn steeds afhankelijker geworden van digitale infrastructuren in handen van buitenlandse marktspelers: 92% van Europese gegevens staat in buitenlandse clouds en 80% daarvan ligt bij Amerikaanse aanbieders. Europese financiële instellingen zijn afhankelijk van vooral Amerikaanse IT-leveranciers voor zowel software als hardware, wat zorgt voor een kwetsbare positie. Zeker met Donald Trump in het Witte Huis, die Europa zou kunnen afsluiten van Amerikaanse techdiensten, is de gegroeide afhankelijkheid een nog groter risico. De Europese digitale soevereiniteit staat dus onder druk, wat een drijfveer is voor het creëren van soevereine Europese alternatieven. In dit artikel wordt nader in gegaan op één van die Europese alternatieven in ontwikkeling: Euro-Office.

Adoptie in Nederland zit in een fase waarin iets wat lang vanzelfsprekend leek, ineens weer onderwerp van discussie is geworden. Decennialang werd adoptie vooral gezien als een praktische én hoopvolle oplossing voor kinderloosheid: een manier om gezinnen compleet te maken wanneer dat op andere wijze niet lukte. Het idee was relatief helder en maatschappelijk breed gedragen: een kind dat elders geen stabiele toekomst had, kon via adoptie een nieuw begin krijgen. Maar dat vanzelfsprekende beeld is de afgelopen jaren gaan schuiven. In plaats van een logische eindoplossing voor een probleem, wordt adoptie steeds vaker gezien als iets wat je eigenlijk alleen nog begrijpt als je er ook de schaduwkanten van meeneemt. Niet alleen de wens van volwassenen om ouder te worden staat centraal, maar vooral de vraag wat het betekent voor het kind zelf: het verbreken van banden, het opgroeien met een onbekende afkomst en het soms levenslange zoeken naar waar je vandaan komt. Steeds vaker blijkt daarbij dat adoptie een keerzijde heeft die lang onderbelicht is gebleven. Het is tegen die achtergrond dat de Nederlandse overheid heeft besloten om interlandelijke adoptie geleidelijk af te bouwen. Niet omdat het idee van adoptie is verdwenen, maar omdat het vertrouwen in het systeem erachter is veranderd. In dit artikel wordt uiteengezet hoe adoptie zich juridisch ontwikkelde van een vrijwel vanzelfsprekend middel van gezinsvorming tot een systeem dat inmiddels fundamenteel ter discussie staat.

Sinds 1 juni 2004 is de Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting in werking getreden. Deze wet bepaalt dat het gebruik van zaad- en eicellen van anonieme donoren in Nederland niet meer wordt toegestaan, de anonimiteit verdwijnt volledig. Sinds 2004 hebben donorkinderen de mogelijkheid om identificerende gegevens van hun donor op te vragen via de Stichting Donorgegevens Kunstmatige Bevruchting. De opkomst van commerciële DNA-databanken maakt het mogelijk om buiten het wettelijke kader om biologische verwanten op te sporen. Hierdoor komt de zorgvuldig geconstrueerde balans tussen het recht op identiteit en de privacy van de donor onder druk te staan.

In de praktijk gaan partners vaak samenwonen zonder hierover afspraken te maken en deze formeel vast te leggen. Aanvankelijk gaan zij uit van vertrouwen en een gezamenlijke toekomst, waarbij kosten zoals huur en boodschappen gedeeld worden. Wanneer de relatie eindigt, kan het ontbreken van formele afspraken leiden tot financiële onzekerheid en discussies over de verdeling van bezittingen en kosten. Dit geldt vooral voor ongehuwde partners, omdat hierover weinig is vastgelegd in de wet. De vraag is dan in hoeverre het recht hiervoor een regeling biedt.